Stilte en rust niet verwarren met aandacht

Pasgeleden deed ik een lesobservatie. De docent vertelde me in het nagesprek dat hij tevreden was over het eerste uur, want toen waren de leerlingen rustig en kon hij zijn verhaal doen. Hij vond dat prettig werken en complimenteerde de leerlingen hiervoor. Daarna kregen ze een opdracht en werden ze ‘onrustiger’, wat hij betreurde. Van achteruit de klas had ik echter een heel andere indruk. Leerlingen hadden allen een laptop voor zich, wat de normale gang van zaken bleek. Gedurende het eerste uur van de les heb ik leerlingen films zien kijken, foto’s zien posten op instagram en facebook, zien app-en en zien kaarten. Van de 32 leerlingen heb ik er welgeteld drie gezien die daadwerkelijk met de les bezig waren. Op het moment dat het ‘onrustig’ werd, toen leerlingen de opdracht kregen om een mind map in tweetallen rondom het besproken onderwerp te maken,  kwam de groep ‘tot leven’, er werd overlegd, er werden voorbeelden opgezocht en getekend. De aandacht schoot omhoog van 10 naar 70% betrokkenheid onder de leerlingen. Met andere woorden: verwar stilte en rust niet met aandacht en zeker niet met leren.

 

De vraag die hieruit voortvloeit is: hoe krijg en behoud je aandacht van je leerlingen voor de leertaak/de informatie die jij wil overdragen?

 

Ten eerste moet je weten dat er twee factoren zijn, die roet in het eten kunnen gooien. Dit zijn de twee typen afleiding voor het brein, namelijk:

  • De afleidingen die binnenkomen via onze zintuigen (van buitenaf);
  • De afleidingen die ontstaan van binnenuit de persoon: de emotionele reactie van de persoon op iets of iemand.

 

Als docenten richten we ons vooral op afleidingen van buitenaf zoals lawaai, geroezemoes, iets afleidends in het zicht van de leerling, aanrakingen of zelfs kwalijke geuren. Maar deze ‘waarneembare’ afleidingen zijn minder aandachtrovend dan de ‘interne’ emoties van de leerling zelf (die overigens een reactie kunnen zijn op de afleidingen van buitenaf). Dus in plaats van bezig te zijn met een stille klas, kan er beter gefocust worden op: hoe krijg ik mijn leerling in een ‘hongerige’ staat (hongerig, nieuwsgierig naar het juiste antwoord, de afloop etc), zodat zij wanneer zij afgeleid worden door zintuigelijke prikkels snel weer terug kunnen keren met hun aandacht naar de i.p.v. les en/of de taak. Dit is een krachtigere manier om te zorgen voor aandacht en focus.

 

Zes tips die je studenten helpen om te focussen en gefocust te blijven:

 

  • Maak nieuwsgierig door je les te starten met een ‘teaser’. Bijvoorbeeld een lied te draaien waarin het thema van je les voorkomt. Een foto te laten zien van waaruit leerling associëren of een verhaal/anekdote te vertellen tot halverwege en leerlingen de afloop te laten voorspellen.
  • Denk na over voorbeelden die je les relevant maken voor de student. Iets wat herkenbaar en/of bruikbaar is voor het ‘echte’ leven. Beter nog om leerlingen zelf deze link te laten leggen.
  • Deel je ‘informatie-overdracht’ op in korte brokjes . Stel dan een vraag, laat leerlingen kort iets opschrijven of met elkaar in overleg gaan alvorens je een volgend ‘7 tot maximaal 20-minuten blok’ informatie presenteert. (Een regel is dat de leeftijd van de leerling tevens een richtlijn is voor het aantal minuten dat de aandacht gehouden kan worden). Dus in een klas van kinderen van 8 zouden dit 8 minuten zijn en bij 15-jarigen zouden dit 15 minuten zijn.
  • Start met een vraag of meerdere vragen om de leerlingen te betrekken bij het onderwerp van de les. Zorg dat de vraag ‘inclusief‘ is, dat wil zeggen dat leerlingen het herkennen uit hun eigen leven of ervaring en niet ‘exclusief’ (een ver van je bed-voorbeeld, dat de meeste leerlingen niet zullen herkennen of weinig aansluiting bij vinden)
  • Varieer in de soorten leeractiviteiten die je gebruikt. Een mix van activerende werkvormen en presentatie helpt om de aandacht van studenten vast te houden.
  • Probeer emoties uit te lokken. Net als emoties kunnen afleiden, kunnen ze ook helpen om de aandacht te richten. Jim Henson –de bedenker van de muppetshow - zegt hierover: “first you must entertain then you can teach”. Met andere woorden pas als je leeringen openstaan voor wat je hun wilt gaan vertellen, doordat ze in een positieve emotionele staat gebracht zijn (door entertainment: grap, anekdote, leuk filmpje, persoonlijk verhaal), heeft het zin om ‘informatie’ over te dragen. Alleen wanneer ze openstaan, zal de informatie ‘gehoord worden’ door de leerling.

 

Ik hoop dat je iets aan de tips hebt. In elk geval veel succes en plezier met lesgeven!

20-05-2015

Reacties

Reactie toevoegen

Naam
E-mail
Bericht